SKÓGURINN OKKAR: VASALJÓSAGANGA Í HELLISSKÓGI

Læsisstefna Árborgar - Læsi til lífs og leiks

AI-búið verkefni • Búið til: 25.09.2025 09:19

SKÓGURINN OKKAR: VASALJÓSAGANGA Í HELLISSKÓGI

MARKMIÐ:

• Að efla umhverfislæsi og sjálfbærni hjá börnum með beinni upplifun af náttúru
• Að örva hljóðavitund með því að hlusta á náttúruhljóð
• Að auka orðaforða barna tengt náttúru, skógi og dýralífi
• Að þróa málskilning og máltjáningu gegnum samtal um upplifun
• Að styrkja félagslæsi með samvinnu og virðingu fyrir náttúru

ALDURSHÓPUR:

• Leikskólabörn 1-3 ára og grunnskólanemendur á yngsta stigi

TÍMAÁÆTLUN:

• Undirbúningur: 1-2 kennslustundir
• Framkvæmd: 1-2 klukkustundir (hægt að laga að aðstæðum)
• Úrvinnsla: 1-2 kennslustundir

TENGSL VIÐ LÆSISSTEFNU:

Verkefnið samræmist meginmarkmiði læsisstefnunnar með því að börn túlka, skilji og vinni með reynslu sína af náttúrunni. Verkefnið tengist sérstaklega umhverfislæsi og sjálfbærni en fléttast einnig við:
• Orðaforða sem undirstöðu lesskilnings (náttúruorðaforði)
• Málskilning og máltjáningu (frásögn af upplifun)
• Félags- og samfélagslæsi (samvinna og virðing fyrir náttúru)
• Lista- og menningarlæsi (skráning upplifana með myndlist)
• Heilsulæsi (hreyfing og vellíðan í náttúru)

FRAMKVÆMD:

Undirbúningur (fyrir göngu):

Kynning og hvatning (1-3 ára og yngsta stig)
- Kynnið vasaljósagönguna með spennandi frásögn um skóginn á nóttunni.
- Sýnið myndir af skógi í dagsbirtu og rökkri.
- Leikið leik með vasaljós í dimmu herbergi til að börnin venjist aðstæðum.

Umræður um skógarvistkerfi (aðlagað að aldri)
- Fyrir 1-3 ára: Skoðið myndir af trjám, dýrum og náttúru, nefnið heiti þeirra.
- Yngsta stig: Ræðið um vistkerfi skóga, hvað býr í skógi, af hverju skógar skipta máli.

Hljóðavitund og skógarhljóð
- Hlustið á hljóðupptökur úr náttúrunni, æfið að greina hljóð (vindur, lauf, fuglar).
- Búið til skógarstef með hljóðum sem börnin skapa með rödd eða efniviði.

Framkvæmd (vasaljósagangan):

Öryggisráðstafanir
- Tryggið að hvert barn hafi vasaljós og endurskinsvesti.
- Skilgreinið skýrar reglur um hvernig hópurinn heldur saman.
- Útskýrið fyrir börnunum að við sköðum ekki náttúruna, brjótum ekki greinar eða trufla dýr.

Gangan sjálf
- 1-3 ára börn:
- Stuttar vegalengdir, hæg og örugg ganga með fullorðnum.
- Leikur með ljós á trjástofnum, laufum og grasi.
- Kennari bendir á og nefnir fyrirbæri í umhverfinu.

- Yngsta stig:
- Lengri ganga, þau sjálf stýra vasaljósum.
- Stoppað á nokkrum stöðvum þar sem kennari fræðir um skóginn, lífríki, sjálfbærni.
- "Þögn í skógi" - 1 mínútu þögn þar sem allir hlusta á náttúruhljóð.

Upplifa skóginn með skynfærum
- Hlusta: Ólík hljóð í skóginum, greina fugla, vindinn, laufið.
- Sjá: Fylgjast með ljósinu breyta útliti náttúrunnar, sjá endurvarp frá augum dýra.
- Snerta: Kanna yfirborð trjáa, mismunandi áferð mosa, barkar og laufblaða.
- Lykta: Finna lykt af mold, barrtrjám og gróðri.

Úrvinnsla (eftir göngu):

Skráning upplifana
- 1-3 ára börn:
- Mála með fingrum eða pensli eitthvað sem þau sáu í skóginum.
- Kennari skráir niður stutt viðbrögð barnanna við upplifuninni.

- Yngsta stig:
- Teikning/málverk af upplifun.
- Skrifa stuttan texta/ljóð um upplifun (eða segja kennara sem skráir).
- Búa til lítinn bækling um skóginn og mikilvægi sjálfbærni.

Samræður um upplifun
- Hvað sáum við í skóginum?
- Hvernig var að vera í skógi í rökkri/myrkri með vasaljós?
- Hvað heyrðum við? Fundum? Fundum lykt af?
- Hvernig getum við passað skóginn okkar?

Sýning
- Setja upp litla sýningu með myndum, frásögnum og upplifunum barnanna.
- Bjóða foreldrum að skoða sýninguna og fá frásagnir barnanna af verkefninu.

NÁMSMAT:

• 1-3 ára börn:
- Þátttaka og viðbrögð í verkefninu
- Ný orð sem börnin tileinka sér (skráð af kennurum)
- Geta til að tjá upplifun sína (myndrænt eða í tali)

• Yngsta stig:
- Virkni og þátttaka í göngu og umræðum
- Skilningur á hugtökum tengdum skógi og náttúruvernd
- Tjáning (munnleg og skrifleg) um upplifun og lærdóm
- Hugmyndir um hvernig við verndum náttúruna

EFNIVIÐUR:

• Vasaljós fyrir hvert barn og kennara
• Endurskinsvesti
• Myndavél/snjallsími til að festa upplifun
• Pappír, litir, þekjulitir fyrir úrvinnslu
• Myndir af skógi, dýrum og gróðri
• Upptökur af náttúruhljóðum
• Gott skógarsvæði sem er öruggt og aðgengilegt

ÁBENDINGAR FYRIR KENNARA:

Aðlögun að aldri og þroska:
- Fyrir yngstu börnin (1-3 ára) ætti gangan að vera stutt og með mikilli aðstoð fullorðinna. Áhersla á skynjun og undrun.
- Fyrir yngsta stig grunnskóla má dýpka fræðsluþáttinn, tengja við sjálfbærni og ábyrgð á umhverfinu.

Samstarf við foreldra:
Samkvæmt læsisstefnu Árborgar er samstarf heimila og skóla mikilvægt. Upplýsið foreldra fyrirfram og:
- Biðjið þá að undirbúa börn fyrir göngu (ræða um skóg og náttúru).
- Bjóðið foreldrum að taka þátt í göngunni ef hægt er.
- Deila upplifunum barna með foreldrum eftir verkefnið.

Sveigjanleiki:
- Ganga má skipuleggja á ólíkum árstímum til að upplifa breytingar í náttúrunni.
- Ef veður eða aðstæður hamla útiveru, má aðlaga verkefnið með innanhússleikjum þar sem skógur er "skapaður" í leikrými.

Tengsl við aðalnámskrá:
Verkefnið styður við grunnþætti menntunar: sjálfbærni, læsi, heilbrigði og velferð, sköpun og jafnrétti, og tengist námssviðum leikskóla og grunnskóla.

Öryggi:
- Kannið svæðið fyrirfram til að tryggja öruggar aðstæður.
- Tryggið nægilegan fjölda fullorðinna (a.m.k. 1:3 fyrir 1-3 ára, 1:6 fyrir yngsta stig).
- Hafið aðgang að sjúkrakassa og samskiptatækjum.
- Veljið hellaskóg þar sem aðgengi er tryggt og öryggi barnanna er í fyrirrúmi.