• Efla hljóðavitund barna með því að greina hljóð og mynda tengsl milli þeirra og bókstafa • Styrkja orðaforða með kynningu á nýjum orðum tengdum náttúru og umhverfi • Þjálfa málskilning og máltjáningu í gegnum skapandi frásögn og hlustun • Efla umhverfislæsi með upplifun og tengingu við náttúruna • Styðja við lista- og menningarlæsi með skapandi tjáningu
ALDURSHÓPUR:
Leikskólabörn 3-5 ára (hægt að aðlaga erfiðleikastig eftir aldri)
TÍMAÁÆTLUN:
4-6 vikur með vikulegum 45-60 mínútna kennslustundum og daglegu framhaldi í frjálsum leik
TENGSL VIÐ LÆSISSTEFNU:
Verkefnið tengist beint við alla þrjá lykilþætti málþroska í læsisstefnu Árborgar: hljóðavitund, orðaforða og málskilning/máltjáningu. Það styður einnig við læsi í víðum skilningi með sérstakri áherslu á umhverfislæsi og lista- og menningarlæsi. Í samræmi við lykilreglur stefnunnar er verkefnið hannað til að skapa læsishvetjandi umhverfi með jákvæðri upplifun og tengja ritunarverkefni við daglegt líf barnanna.
FRAMKVÆMD:
Vika 1: Kynning og undirbúningur
Sögugrunnur: Kennari kynnir verkefnið með stuttri sögu um töfraskog þar sem orð og sögur vaxa á trjám. Útivera: Farið í stuttan göngutúr um nærumhverfið þar sem börnin safna náttúruefni (laufblöð, könglar, steinar, greinar). Orðasöfnun: Börnin nefna orð sem tengjast því sem þau sjá úti og kennari skráir orðin á stór blöð. Hljóðaleikur: Leikið með hljóð orðanna sem safnað var (t.d. "S-s-s-steinn", "L-l-l-laufblað") og börnin endurtaka.
Vika 2-3: Uppbygging Söguskógarins
Sögutré: Börnin búa til "sögutré" í sameiningu - stór pappírstré á vegg eða úr pappaefni sem stendur á gólfi. Orðalauf: Börnin teikna og lita laufblöð (með aðstoð) þar sem kennari skrifar orð sem þau velja úr náttúrunni. Hljóðagreining: Fyrir hvert orð ræða börnin fyrsta hljóðið (t.d. "TTTTT-ré") og finna fleiri orð sem byrja á sama hljóði. Stafakynning: Kynna bókstafi sem tengjast algengustu fyrstu hljóðum orðanna og leyfa börnunum að skoða og handleika þá.
Vika 4-5: Sögusköpun og tjáning
Söguspuni: Börnin búa til í sameiningu stutta sögu um Söguskóginn sinn þar sem orðin á trénu koma við sögu. Teikning: Hvert barn teiknar mynd sem tengist sögunni. Frásögn: Börnin æfa sig að segja frá myndinni sinni og nota orð af sögutrénu. Hljóðaleikir: Daglega er leikið með hljóð og rím í tengslum við orðin í söguskóginum (t.d. klappa atkvæði, finna orð sem ríma).
Vika 6: Sýning og samantekt
Sögubók: Teikningar barnanna eru settar saman í sögubók ásamt sögunni sem þau sömdu. Frásagnarhringur: Börnin segja frá uppáhaldsorðinu sínu úr verkefninu og af hverju það er í uppáhaldi. Foreldrakynning: Foreldrar eru boðnir í heimsókn þar sem börnin kynna Söguskóginn og lesa upp söguna. Framhald: Söguskógurinn heldur áfram að vaxa með nýjum orðum sem börnin læra.
NÁMSMAT:
• Þátttökumat: Kennari fylgist með og skráir þátttöku og framfarir hvers barns í verkefninu. • Orðaforðamat: Einföld skráning á nýjum orðum sem barnið tileinkar sér. • Hljóðavitundarmat: Skráning á getu til að greina fyrsta hljóð í orði, klappa atkvæði o.fl. • Frásagnarmat: Mat á getu til að segja frá og tjá sig um verkefnið. • Myndrænt mat: Börnin merkja við broskarla til að sýna hvernig þeim líkaði verkefnið.
EFNIVIÐUR:
• Stór pappírsarkir eða karton fyrir sögutréð • Litir og blýantar • Límband og skæri • Náttúruefni (laufblöð, greinar, könglar o.fl.) • Stafaspjöld (plast- eða trébókstafir) • Myndavél til að skrá ferlið • Hljóðupptökutæki (t.d. spjaldtölva) fyrir söguna • Plastmöppur fyrir sögubók
ÁBENDINGAR FYRIR KENNARA:
• Aðlögun: Aðlagið verkefnið að getu og áhuga hvers barns. Yngri börn geta einbeitt sér meira að hljóðum og orðum, eldri börn geta unnið með lengri frásagnir. • Fjölmenning: Taka tillit til barna af erlendum uppruna með því að leyfa þeim að kynna orð á sínu móðurmáli og bera saman við íslensku. • Samstarf við heimili: Hvetjið foreldra til að spyrja börn sín um söguskóginn og orðin sem þau eru að læra. Í samræmi við læsisstefnu Árborgar er mikilvægt að "Samstarf heimila, skóla og frístundastarfs er mikilvægt." • Daglegt aðgengi: Hafið söguskóginn aðgengilegan í frjálsum leik svo börnin geti nálgast hann og unnið áfram með hann. • Bóklestur: Í samræmi við læsisstefnuna þar sem segir að "Daglegur bóklestur er ein áhrifaríkasta leiðin til að efla orðaforða" skal tengja sögulestur daglega við þema söguskógarins. • Fjölbreyttar nálganir: Nýtið tónlist, hreyfingu og leik til að styðja við mismunandi námsaðferðir og áhugasvið barnanna. • Skráning: Takið reglulega ljósmyndir af ferlinu til að sýna framvindu verkefnisins og deila með foreldrum.