HLJÓÐALEIT Í NÁTTÚRUNNI

Læsisstefna Árborgar - Læsi til lífs og leiks

AI-búið verkefni • Búið til: 08.09.2025 09:42

HLJÓÐALEIT Í NÁTTÚRUNNI

MARKMIÐ:

• Að efla hljóðavitund barnanna gegnum leik og uppgötvun
• Að auka orðaforða tengt náttúru og umhverfi
• Að þjálfa málskilning og máltjáningu í gegnum samræður
• Að tengja saman umhverfislæsi og málþroska

ALDURSHÓPUR:

Leikskólabörn 3-5 ára

TÍMAÁÆTLUN:

• Undirbúningur: 30 mínútur
• Framkvæmd: 40-60 mínútur
• Úrvinnsla: 20-30 mínútur (getur dreifst á fleiri daga)

TENGSL VIÐ LÆSISSTEFNU:

Verkefnið tengist beint við læsisstefnu Árborgar með áherslu á þrjá lykilþætti málþroska: hljóðavitund, orðaforða og málskilning/máltjáningu. Einnig tengist það umhverfislæsi og félags- og samfélagslæsi, sem eru hluti af læsi í víðum skilningi. Verkefnið styður við meginmarkmið læsisstefnunnar um að börn geti lesið, skilið og túlkað umhverfi sitt á gagnrýninn hátt. Verkefnið skapar jákvæða upplifun í læsishvetjandi umhverfi eins og stefnan leggur áherslu á.

FRAMKVÆMD:

Undirbúningur:

Kennarar undirbúa stuttan inngang um hljóð í náttúrunni og hvaða hljóð við getum heyrt utandyra.
Útbúa "hljóðasafnarakortin" - spjöld með myndum af hlutum/fyrirbærum sem gefa frá sér hljóð í náttúrunni (t.d. fugl, lauf, vindur, vatn, börn að leika, bíll, o.s.frv.)
Undirbúa skráningarblaðið fyrir hljóðin - einfalt blað með myndum/táknum fyrir hljóðin sem börnin eiga að finna.

Framkvæmd innandyra:

Safnið börnunum í hring og ræðið um hljóð: Hvaða hljóð heyrum við daglega? Hvernig hljómar vindurinn? En fuglarnir?
Útskýrið að þið séuð að fara í hljóðaleit úti í náttúrunni.
Sýnið börnunum "hljóðasafnarakortin" og æfið að gera hljóðin saman.
Útskýrið hvernig hljóðaskráningarblaðið virkar - þegar þau heyra hljóð merkja þau við á blaðið.

Framkvæmd utandyra:

Farið með börnin út í nærumhverfið (garð, skóg, tjörn eða aðra náttúrulega staði).
Biðjið börnin að standa kyrr í smástund og hlusta. Spyrjið: "Hvaða hljóð heyrið þið?"
Látið börnin skrá (með aðstoð) hljóðin sem þau heyra á skráningarblaðið.
Leiðið börnin á mismunandi staði (nálægt vatni, undir tré, við opið svæði) og endurtakið hlustunaræfingarnar.
Biðjið börnin að lýsa hljóðunum sem þau heyra með eigin orðum. Er hljóðið hátt/lágt, mjúkt/hart, hröð/hægt?
Safnið "hljóðasýnum" - börnin geta búið til sín eigin hljóð með náttúrulegum hlutum (t.d. barki við stein, laufblöðum, grasi).

Úrvinnsla:

Þegar komið er aftur inn, setjist í hring og ræðið um hljóðin sem börnin heyrðu.
Skoðið skráningarblöðin saman og ræðið um upplifun barnanna.
Búið til hljóðakort með börnunum - teikna eða líma myndir af því sem heyrðist á stórt blað sem sýnir svæðið sem þið fóruð á.
Lesið sögur sem tengjast hljóðum í náttúrunni til að tengja við bókalestur.

NÁMSMAT:

• Fylgist með virkni og þátttöku barnanna í verkefninu
• Skráið niður orðaforða sem börnin nota til að lýsa hljóðunum
• Takið myndir/myndbönd af börnunum við verkefnið til að skrá framfarir
• Metið getu barnanna til að greina á milli mismunandi hljóða
• Metið hæfni barnanna til að tjá sig um hljóðin og upplifun sína

EFNIVIÐUR:

• Hljóðasafnarakort með myndum
• Skráningarblöð fyrir hljóðin (með myndum/táknum)
• Litir/límmiðar til að merkja við á skráningarblaðið
• Stór pappír fyrir hljóðakortið
• Efni til að búa til hljóð (steinar, könglar, laufblöð)
• Myndavél/spjaldtölva til að taka upp hljóð ef mögulegt er
• Barnabækur um hljóð í náttúrunni

ÁBENDINGAR FYRIR KENNARA:

• Passið að hafa hópana frekar litla til að auðvelda hlustun og gefa öllum tækifæri til að tjá sig.
• Tengið verkefnið við daglegar athafnir með því að skapa reglulegar "hlustunarstundir" innandyra og utandyra.
• Ræðið við foreldra um verkefnið og hvetjið þá til að fara í hljóðaleiki með börnunum heima.
• Nýtið bókasafnið til að finna bækur sem styðja við verkefnið, í samræmi við áherslu læsisstefnunnar á daglegan bóklestur.
• Fyrir eldri börn (4-5 ára) er hægt að bæta við verkefnið með því að tengja hljóðin við stafi og hljóð stafanna.
• Gott er að endurtaka verkefnið á mismunandi árstímum til að upplifa mismunandi náttúruhljóð.
• Tengið verkefnið við sjálfbærni með umræðum um hvernig við getum hlustað á náttúruna og lært af henni, þannig styðjið þið við umhverfislæsi líkt og læsisstefnan leggur áherslu á.

Með þessu verkefni er unnið með alla þrjá lykilþætti málþroska sem læsisstefna Árborgar leggur áherslu á, ásamt því að flétta inn umhverfislæsi og félags- og samfélagslæsi í gegnum samvinnu og samræður barnanna.