FJÁRSJÓÐSKISTA ORÐA OG HLJÓÐA: SAMVERUSTUND MEÐ SÖNG OG SÖGUM

Læsisstefna Árborgar - Læsi til lífs og leiks

AI-búið verkefni • Búið til: 25.08.2025 12:28

FJÁRSJÓÐSKISTA ORÐA OG HLJÓÐA: SAMVERUSTUND MEÐ SÖNG OG SÖGUM

MARKMIÐ:

• Að efla hljóðavitund barna með söng, hreyfingum og hljóðaleikjum
• Að auka orðaforða barna með fjölbreyttum söngvum og sögum
• Að styrkja málskilning og máltjáningu í gegnum endurtekningar og samskipti
• Að þróa lista- og menningarlæsi með kynnum af fjölbreyttum söngvum og sögum
• Að skapa jákvæða og örvandi upplifun af tungumálinu

ALDURSHÓPUR:

Leikskólabörn 1-3 ára (sérstök áhersla á 2 ára börn)

TÍMAÁÆTLUN:

15-20 mínútur daglega, helst á sama tíma dags til að skapa örugga rútínu

TENGSL VIÐ LÆSISSTEFNU:

Verkefnið tengist beint við lykilþætti málþroska í læsisstefnu Árborgar: hljóðavitund, orðaforða og málskilning/máltjáningu. Einnig styður það við lista- og menningarlæsi sem er einn af læsisþáttum í víðum skilningi. Verkefnið samræmist lykilreglum stefnunnar um að skapa læsishvetjandi umhverfi með jákvæðri upplifun og að daglegur lestur er ein áhrifaríkasta leiðin til að efla orðaforða.

FRAMKVÆMD:

Undirbúningur:

Búðu til "fjársjóðskistu" (litla, skreytta kassa) sem inniheldur ýmsa hluti tengda söngvum og sögum (brúður, smáhlutir, myndir).
Veldu 3-5 söngva og/eða einfaldar sögur fyrir hverja viku.
Skipuleggðu svæði þar sem börnin geta setið í hring.

Upphaf (3-5 mín):

Kallaðu börnin saman með hefðbundnu upphafslagi (t.d. "Góðan daginn").
Opnaðu "fjársjóðskistuna" hægt og spennandi með börnunum.
Leyfðu börnunum að sjá og heyra hljóðið þegar kistan opnast (hljóðavitund).

Aðalhluti (10-12 mín):

Dragðu hlut úr kistunni sem táknar söng eða sögu dagsins.
Fyrir hljóðavitund:
- Syngdu lagið með skýrum framburði og áherslu á hljóð
- Notaðu hreyfingar sem tengjast söngnum (t.d. "Höfuð, herðar, hné og tær")
- Endurtaktu söngva með mismunandi hraða, tónhæð eða hljóðstyrk

Fyrir orðaforða:
- Dragðu upp myndir eða hluti sem tengjast söngnum eða sögunni
- Nefndu hlutina skýrt og láttu börnin endurtaka
- Notaðu lýsandi orð um hlutina (litur, form, stærð)

Fyrir lista- og menningarlæsi:
- Kynntu hefðbundna barnasöngva og þulur úr íslenskri menningararfleifð
- Notaðu söngva frá mismunandi menningarheimum (ef við á í barnahópnum)
- Tendu hreyfingar og látbragð við söngvana

Lok (2-3 mín):

Endaðu með rólegu lagi sem gefur til kynna að stundin sé að ljúka.
Hjálpaðu börnunum að setja hlutina aftur í kistuna.
Lofaðu að kistan verði opnuð aftur næsta dag með nýjum fjársjóði.

NÁMSMAT:

• Skráðu athugasemdir um þátttöku hvers barns (áhugi, skilningur, endurtekning orða).
• Taktu reglulega myndir/myndbönd til að fylgjast með framförum í hljóðavitund og máltjáningu.
• Skráðu ný orð sem börnin tileinka sér í tengslum við söngvana og sögurnar.
• Fylgstu með hvernig börnin nota orð og hugtök úr söngvunum í frjálsum leik.

EFNIVIÐUR:

• Skreytt fjársjóðskista (kassi með loki)
• Litlir hlutir sem tengjast söngvum (t.d. dýr, hlutir úr umhverfinu)
• Myndaspjöld sem sýna viðfangsefni söngva
• Einfaldar handbrúður
• Hljóðfæri fyrir börn (hristur, bjöllur, trommur)
• Söngvabók með myndum og texta (fyrir kennara)

ÁBENDINGAR FYRIR KENNARA:

Dæmi um vikulegt þema:

Dýraþema:
• Mánudagur: "Í skóginum stóð kofi einn" (með dýrabrúðum)
• Þriðjudagur: "Bangsinn klífur fjallið upp" (með bangsa)
• Miðvikudagur: "Krummi svaf í kletti" (með krummabrúðu)
• Fimmtudagur: "Fimm litlir apar" (með apamyndum)
• Föstudagur: Upprifjun á uppáhaldslögum vikunnar

Aðlögun að þörfum barna:

• Fyrir börn með takmarkaðan orðaforða: Einfalda textann og leggja áherslu á endurtekningar.
• Fyrir fjörug börn: Bæta við meiri hreyfingum og látbragði.
• Fyrir tvítyngd börn: Notaðu myndir til stuðnings og endurtaktu lykilorð skýrt.

Til að dýpka verkefnið:

• Tengdu við daglegt starf með því að vísa í söngvana yfir daginn.
• Bjóddu foreldrum að taka þátt með heimaverkefni, t.d. að syngja sömu lög heima.
• Skráðu uppáhaldslög barnanna og gefðu foreldrum upplýsingar um þau í vikulegum fréttabréfum.

Eftirfylgni:

Í samræmi við læsisstefnu Árborgar er mikilvægt að tengja verkefnið við heimilin með því að senda heim upplýsingar um söngvana sem unnið er með hverju sinni, ásamt ábendingum um hvernig foreldrar geta stutt við málþroska barnanna með söng og lestri heima.