HLJÓÐASPIL - LEIKUM OKK UM MEÐ HLJÓÐ OG TUNGUMÁL

Læsisstefna Árborgar - Læsi til lífs og leiks

AI-búið verkefni • Búið til: 23.08.2025 11:11

HLJÓÐASPIL - LEIKUM OKK UM MEÐ HLJÓÐ OG TUNGUMÁL

MARKMIÐ:

• Efla hljóðavitund barna með því að vekja athygli þeirra á hljóðum í umhverfinu
• Auka orðaforða með því að kenna börnum ný orð yfir hljóð, hluti og athafnir
• Þjálfa málskilning og máltjáningu með samtölum og spurningum
• Tengja saman málþroska og umhverfislæsi í gegnum hlustun og upplifun

ALDURSHÓPUR:

Leikskólabörn 1-3 ára

TÍMAÁÆTLUN:

• 15-20 mínútur daglega í 2-3 vikur
• Verkefnið hentar vel í samverustundum, í útiveru og í frjálsum leik

TENGSL VIÐ LÆSISSTEFNU:

Verkefnið tengist beint við alla þrjá lykilþætti málþroska í læsisstefnu Árborgar:
• Hljóðavitund: Verkefnið eflir næmi barnanna fyrir hljóðum tungumálsins eins og læsisstefnan leggur áherslu á
• Orðaforði: Í samræmi við læsisstefnuna styrkir verkefnið orðaforða sem er undirstaða lesskilnings
• Málskilningur og máltjáning: Verkefnið hvetur til tjáningar og skilnings sem læsisstefnan tilgreinir sem undirstöðu lesskilnings og ritunar

Verkefnið tengist einnig umhverfislæsi með því að beina athygli barna að hljóðum í umhverfinu og þýðingu þeirra.

FRAMKVÆMD:

Undirbúningur:

Safnið saman hljóðgjöfum (bjöllum, skeiðum, dósum, pappír) og myndspjöldum af dýrum og hlutum sem gefa frá sér hljóð
Útbúið einfaldan hljóðveiðilista með myndum af hlutum/dýrum sem börnin geta fundið í umhverfinu

Dagur 1-3: Hljóðaleikur innandyra

Sitjið með börnunum í rólegri stund og kynnið fyrir þeim mismunandi hljóðgjafa
Framkallið hljóð með einum hlut í einu og segið heiti hlutarins og hljóðsins skýrt
Hvetjið börnin til að endurtaka orðin og herma eftir hljóðunum
Leikið "Hvar er hljóðið?" þar sem kennari felur hljóðgjafa og gefur frá sér hljóð - börnin reyna að finna hvaðan hljóðið kemur

Dagur 4-7: Dýrahljóð og dýrasögur

Notið myndspjöld af dýrum og kennið börnunum hljóðin sem þau gefa frá sér
Lesið einfaldar dýrasögur og stoppið við dýrin til að börnin geti hermt eftir hljóðum þeirra
Semjið einfalda sögu með börnunum þar sem dýrahljóð koma fyrir
Syngjið einfalda söngva með dýrahljóðum eins og "Í bænagörðum" eða "Gamli Nói"

Dagur 8-10: Hljóðveiðar utandyra

Farið með börnin í gönguferð um nágrennið
Stoppið reglulega og hlustið eftir hljóðum (fuglasöng, umferð, vindi, fólki)
Kennið börnunum orð yfir hljóðin sem þau heyra og hvað veldur þeim
Notið hljóðveiðilistann til að merkja við hljóðin sem þið heyrið

Dagur 11-14: Hljóðskapandi verkefni

Búið til einföld hljóðfæri með börnunum (t.d. hrístuskeiðar með baunum, trommu úr pappakössum)
Leyfið börnunum að upplifa mismunandi áferðir sem gefa frá sér hljóð (pappír, plast, málm)
Leikið "Hljóðsögu" þar sem kennari segir einfalda sögu og börnin framkalla viðeigandi hljóð með líkama eða hljóðfærum

NÁMSMAT:

• Skráið framfarir hvers barns í hljóðavitund, orðaforða og tjáningu
• Takið myndir/myndbönd af börnunum að taka þátt í verkefninu
• Skráið ný orð sem börnin tileinka sér í gegnum verkefnið
• Athugið hvort börnin sýna aukinn áhuga á hljóðum í umhverfinu og hvort þau tengja hljóð við hluti/athafnir

EFNIVIÐUR:

• Myndspjöld af dýrum og hlutum sem gefa frá sér hljóð
• Fjölbreyttir hljóðgjafar (bjöllur, skeiðar, pappír, dósir)
• Einfaldar barnabækur með dýrum og hljóðum
• Efni til að búa til einföld hljóðfæri (dósir, baunar, pappakassar)
• Hljóðveiðilisti með myndum fyrir útiverkefni
• Spjaldtölva/sími til að taka upp hljóð og sýna börnum

ÁBENDINGAR FYRIR KENNARA:

• Mikilvægt er að endurtaka og styrkja orðaforða með því að nota sömu orð margoft í mismunandi samhengi
• Hafið í huga að börn á þessum aldri hafa mismunandi athyglisþol - skipuleggið stuttar en tíðar stundir
• Tengið við læsisstefnu Árborgar með því að skapa læsishvetjandi umhverfi með jákvæðri upplifun
• Nýtið samstarf við foreldra með því að senda heim upplýsingar um verkefnið og hvetja þá til að vinna með hljóð og tungumál heima
• Aðlagið verkefnið að þörfum barna með ólíkan bakgrunn og getu
• Munið að verkefnið styður við "læsi í víðum skilningi" með því að efla umhverfislæsi samhliða málþroska
• Nýtið náttúrulegar aðstæður í daglegu starfi til að vekja athygli á hljóðum og orðum þeim tengdum
• Í samræmi við læsisstefnu Árborgar er mikilvægt að tengja verkefnið við daglegar athafnir og leik barnanna