• Að efla hljóðavitund barna með því að þjálfa hlustun og athygli á dýrahljóð • Að auka orðaforða tengdan dýrum og umhverfi þeirra • Að styrkja málskilning og máltjáningu í gegnum samræður um dýr • Að tengja hreyfingu, ímyndunarafl og leik við málörvun
ALDURSHÓPUR:
Leikskólabörn 1-3 ára
TÍMAÁÆTLUN:
2-3 vikur þar sem unnið er með verkefnið daglega í 15-20 mínútur, auk þess sem dýraþema er fléttað inn í daglegt starf.
TENGSL VIÐ LÆSISSTEFNU:
Verkefnið tengist beint við þrjá lykilþætti málþroska sem tilgreindir eru í læsisstefnu Árborgar: hljóðavitund, orðaforða og málskilning/máltjáningu. Samkvæmt stefnunni eru þessir þættir undirstaða læsis og mikilvægt að efla þá frá unga aldri. Verkefnið styður einnig við þá meginreglu að skapa læsishvetjandi umhverfi með jákvæðri upplifun og að tengja nám við daglegt líf barnanna.
FRAMKVÆMD:
1. Dýrahljóðavitund (daglega, 5-10 mínútur)
• Morgunstund með dýrahljóðum: Kennari byrjar daginn á að nota dýrabrúður eða myndir og kynnir eitt dýr á dag. Dýrahljóðið er kynnt og börnin hvött til að herma eftir. • Dýrahljóðaleikur: Kennarinn gerir dýrahljóð og börnin eiga að benda á rétt dýr (nota má myndir eða dýrakubba). • Hljóðganga: Farið í gönguferð þar sem leitað er að dýrum eða hlustað eftir dýrahljóðum í umhverfinu.
2. Dýraorðaforðaþjálfun (3-4x í viku)
• Dýrakassi: Kassi með dýramyndum og litlum dýrafígúrum sem börnin fá að skoða og handleika. Kennarinn nefnir heiti dýranna, líkamshluta þeirra (eyru, skott, goggar, o.s.frv.) og hvar dýrin búa. • Myndaskoðun: Skoða stórar, litríkar myndir af dýrum og ræða um hvað dýrin gera, hvar þau búa og hvað þau borða. • Dýraklappvísa: Einföld vísa þar sem börnin klappa í takt og nefna mismunandi dýr.
3. Málskilningur og máltjáning (daglega)
• Dýrasögustund: Lesnar eru einfaldar bækur um dýr, notaðar eru bendibækur þar sem börnin geta bent á dýrin. • Dýrahreyfistund: Börnin herma eftir hreyfingum dýra (hoppa eins og froskur, skríða eins og snigill, fljúga eins og fugl) samhliða því að kennarinn nefnir dýrin og lýsir hreyfingum þeirra. • Dýraspjall: Í litlum hópum spjalla börnin og kennarinn um dýr sem börnin þekkja, hvort þau hafa séð þau eða eiga gæludýr heima.
4. Þematenging og samþætting (vikulega)
• Dýralög: Sungið um dýr, t.d. "Í skóginum stóð kofi einn", "Dýrin í Afríku" o.fl. • Dýrahandbrúður: Nota handbrúður til að segja einfaldar sögur um dýr. • Dýraslóð: Í salnum eða úti á leikvelli er sett upp braut þar sem börnin "ferðast" á milli mismunandi dýraheima (vatnssvæði með fiskum, skógur með refum og úlfum, bóndabær með húsdýrum).
5. Foreldrasamstarf
• Vikulega er sent heim blað með upplýsingum um hvaða dýr verið er að fjalla um og hugmyndir að umræðuefnum fyrir foreldra til að ræða við börnin heima. • Foreldrar eru hvattir til að lesa dýrasögur heima og deila myndum af gæludýrum ef þau eiga slík.
NÁMSMAT:
• Kennarar skrá hjá sér hvernig barnið bregst við dýrahljóðum (þekkir, hermir eftir) • Skráð er hvaða dýraheiti barnið þekkir/segir • Athugað er hvernig barnið tekur þátt í dýratengdum leik og samræðum • Myndaskráning þar sem teknar eru myndir og myndbönd af börnunum í verkefnavinnunni
EFNIVIÐUR:
• Bækur um dýr, sérstaklega bendibækur og bækur með sterkum myndum • Dýrabrúður/handbrúður • Litlar dýrafígúrur • Dýramyndir (stórar og litlar) • Tónlist með dýraþema • Dýrapúsl fyrir yngstu börnin • Efni til að búa til einfalt dýraumhverfi (t.d. blár pappír fyrir vatn, grænn fyrir gras)
ÁBENDINGAR FYRIR KENNARA:
• Endurtekningar eru mjög mikilvægar fyrir þennan aldurshóp - notið sömu dýr og dýrahljóð í nokkra daga áður en skipt er um. • Hafið í huga að yngstu börnin (1-2 ára) eru að læra tungumálið frá grunni, svo mikilvægt er að leggja áherslu á skýran framburð og einfaldar setningar. • Tengið við raunverulega reynslu barnanna eins og kostur er, t.d. með því að ræða um gæludýr heima, dýr sem börnin hafa séð í dýragarði eða í náttúrunni. • Fylgist með áhuga barnanna og leggið meiri áherslu á þau dýr sem vekja mestan áhuga. • Þegar unnið er með hljóðavitund er gott að nota skýra myndræna framsetningu samhliða hljóðunum til að styðja við skilning. • Samkvæmt læsisstefnu Árborgar er daglegur lestur ein áhrifaríkasta leiðin til að efla orðaforða, svo leggið sérstaka áherslu á að lesa dýrabækur daglega. • Tengið verkefnið við fjölmenningarlegt umhverfi með því að kynna dýr frá ólíkum heimshlutum og ræða hvernig sum börn þekkja önnur dýr en önnur, allt eftir uppruna og reynslu.