JÓLALJÓÐA-UPPLÝSINGALÆSIÞRAUT

Læsisstefna Árborgar - Læsi til lífs og leiks

AI-búið verkefni • Búið til: 21.10.2025 09:08

JÓLALJÓÐA-UPPLÝSINGALÆSIÞRAUT

MARKMIÐ:

• Að efla orðaforða og lesskilning með lestri jólaljóða (málþroskakafli læsisstefnunnar)
• Að þjálfa hljóðavitund með því að greina og vinna með bókstafi og hljóð í ljóðum
• Að auka upplýsinga- og miðlalæsi með leit að og úrvinnslu ljóða á netinu og í bókum
• Að styrkja lista- og menningarlæsi með vinnu með íslensk jólaljóð og hefðir
• Að virkja samfélagslæsi með samvinnu og umræðum í hópum

ALDURSHÓPUR:

Grunnskóli - Yngsta stig (1.-4. bekkur)

TÍMAÁÆTLUN:

3-4 kennslustundir, dreift yfir jólaaðventutímann

TENGSL VIÐ LÆSISSTEFNU:

Verkefnið tengist beint við meginmarkmið læsisstefnu Árborgar þar sem börnin vinna með ritað mál, myndir og tákn á gagnrýninn og skapandi hátt. Verkefnið styður sérstaklega við eftirfarandi þætti:
• Málþroska (allir þrír lykilþættir: hljóðavitund, orðaforði og málskilningur)
• Upplýsinga- og miðlalæsi með leit að ljóðum í ýmsum miðlum
• Lista- og menningarlæsi með vinnu með íslensk jólaljóð
• Félags- og samfélagslæsi í gegnum samvinnu og samræður

FRAMKVÆMD:

Undirbúningur:

Kennarinn útbýr safn af jólaljóðum og vísum sem innihalda mismunandi fjölda bókstafa (þar á meðal nokkur með 24 bókstöfum).
Útbúa vinnumöppu fyrir hvern nemanda eða hóp.

1. kennslustund - Kynning og upphaf:

Kennarinn kynnir verkefnið fyrir nemendum og ræðir um jólaljóð og jólavísur sem hluta af íslenskri menningu.
Nemendur hlusta á kennarann lesa nokkur jólaljóð og ræða um þau.
Saman ræða þau hugtakið "bókstafur" og "orð" og nemendur telja bókstafi í einföldum orðum.
Kynna verkefnið: Finna á jólaljóð eða vísu sem inniheldur nákvæmlega 24 bókstafi (tengist jóladagatali og aðventu).

2. kennslustund - Leit að ljóðum:

Nemendur vinna í pörum eða litlum hópum.
Nemendur nota skólanetið, spjaldtölvur, bókasafnið og ljóðabækur til að leita að ljóðum.
Kennarinn kennir nemendum að meta og velja ljóð á gagnrýninn hátt.
Hóparnir æfa sig í að telja bókstafi í ljóðum og velja viðeigandi jólavísu/ljóð.

3. kennslustund - Úrvinnsla og sköpun:

Nemendur vinna með valið ljóð, telja bókstafi og tryggja að það séu 24.
Nemendur semja 2 spurningar úr efni ljóðsins (hér þarf kennari að hjálpa yngstu börnunum).
Hóparnir búa til veggspjald með ljóðinu og spurningum þar sem bókstafirnir 24 eru áberandi merktir.
Nemendur skreyta veggspjöldin með jólamyndum sem tengjast efni ljóðsins.

4. kennslustund - Kynning og samantekt:

Hóparnir kynna ljóðin sín og spurningarnar fyrir bekknum.
Bekkurinn vinnur saman í að svara spurningum hvers hóps.
Nemendur ræða um reynslu sína og hvað þeir lærðu um jólaljóð og upplýsingaöflun.
Veggspjöldin eru hengd upp á göngum skólans sem jólaskreyting.

NÁMSMAT:

• Þátttökumat: Virkni og samvinna í hópvinnu (gátlisti fyrir kennara)
• Sjálfsmat: Nemendur fylla út einfaldan gátlista um eigin þátttöku og hvað þeir lærðu
• Afurðamat: Mat á veggspjaldi og kynningu þar sem horft er til:
* Nákvæmni í talningu bókstafa
* Gæði spurninga og tengsl við ljóðið
* Frumleiki í framsetningu
* Skýr tjáning við kynningu

EFNIVIÐUR:

• Aðgangur að tölvum/spjaldtölvum með nettengingu
• Ljóðabækur og jólaljóðabækur
• Litir, blöð og karton fyrir veggspjöld
• Skæri, lím og skreytingarefni
• Útprentuð ljóð eða hlekkir á gagnleg vefsvæði með íslenskum jólaljóðum

ÁBENDINGAR FYRIR KENNARA:

Aðlögun að getu: Yngstu nemendurnir geta fengið stutt ljóð eða vísur til að vinna með, en eldri nemendur geta fengið lengri ljóð og krefjandi spurningar.

Samstarf við heimilin: Í samræmi við læsisstefnuna er mikilvægt að virkja heimilin. Nemendur geta fengið heimaverkefni þar sem þeir lesa ljóðið sitt fyrir fjölskylduna og biðja um aðstoð við að finna fleiri jólaljóð.

Fjölmenningarleg nálgun: Bjóða nemendum með annan menningarlegan bakgrunn að kynna jólaljóð eða hefðir frá sínu heimalandi, sem styður við fjölmenningarlegt umhverfi.

Tengja við læsisstefnu: Minnið nemendur á að daglegur lestur styrkir orðaforða. Hvetjið þá til að lesa fleiri ljóð heima og deila með bekkjarfélögum.

Læsishvetjandi umhverfi: Sýnið ljóðin á áberandi stað í kennslustofunni og á göngum skólans til að skapa læsishvetjandi umhverfi fyrir alla nemendur skólans.

Leiðbeiningar um talningu: Útskýrið vel fyrir nemendum hvernig á að telja bókstafi (t.d. hvort telja eigi með bilum, greinarmerkjum o.s.frv.) til að tryggja samræmi í verkefninu.

Stafræn útfærsla: Fyrir eldri nemendur er hægt að bæta við tæknilegum þáttum eins og að taka upp lestur á ljóðinu og búa til QR kóða sem tengist upptökunni á veggspjaldinu.