FJÖLBREYTILEIKI Í HEIMI LITLU HÖNDIN - FJÖLTYNGD KÖNNUNARLEIÐANGUR

Læsisstefna Árborgar - Læsi til lífs og leiks

AI-búið verkefni • Búið til: 08.09.2025 12:42

FJÖLBREYTILEIKI Í HEIMI LITLU HÖNDIN - FJÖLTYNGD KÖNNUNARLEIÐANGUR

MARKMIÐ:

• Að efla orðaforða og málskilning barna á þeirra eigin móðurmáli og íslensku
• Að kynna fjölbreytileika tungumála, menningar og hefða í gegnum skynjun og upplifun
• Að styðja við félags- og samfélagslæsi með því að byggja upp virðingu fyrir fjölbreytileika
• Að skapa jákvæða upplifun af mismunandi tungumálum og menningarheimum

ALDURSHÓPUR:

Leikskólabörn 1-3 ára (sérstök áhersla á 18 mánaða börn)

TÍMAÁÆTLUN:

15-20 mínútur á dag í 2 vikur (má endurtaka reglulega)

TENGSL VIÐ LÆSISSTEFNU:

Verkefnið tengist beint við læsisstefnu Árborgar með áherslu á:
• Orðaforða sem undirstöðu lesskilnings (málþroskaþáttur)
• Félags- og samfélagslæsi með áherslu á virðingu fyrir fjölbreytileika
• Lista- og menningarlæsi með tjáningu og skilningi á menningu
• Fjölmenningarlegt umhverfi og virðingu fyrir fjölbreytileika (lykilregla)
• Jákvæða upplifun sem skapar læsishvetjandi umhverfi (lykilregla)

FRAMKVÆMD:

UNDIRBÚNINGUR:

Aflið upplýsinga um tungumál og menningu barnanna í hópnum og fjölskyldna þeirra.
Búið til einfalda mynda-/skynkassa fyrir hvert barn með 3-4 hlutum sem tengjast menningu og tungumáli hvers barns.
Tryggið að foreldrar taki þátt í að velja og útvega hluti sem tengjast þeirra menningu.

DAGLEG FRAMKVÆMD (15-20 mín á dag):

Dagur 1-3: Kynning á skynkössum
• Börn og kennarar sitja í litlum hring á teppi/dýnu.
• Kennari kynnir fyrsta kassann með hlutum tengdum einu barninu.
• Börnin fá að skoða, snerta og upplifa hlutina í kassanum.
• Kennari notar einfalt orðaforða á íslensku til að lýsa hlutunum (litur, form, áferð).
• Ef foreldri barnsins er tiltækt (t.d. í aðlögun), er það beðið um að segja heiti hlutarins á sínu móðurmáli.
• Kynning á nýjum kassa á hverjum degi.

Dagur 4-7: Söngvar og hreyfingar
• Kennari kynnir einfaldan söng eða hreyfileik sem tengist menningu/tungumáli eins barns.
• Söngur/hreyfileikur er endurtekinn nokkrum sinnum.
• Kennari bendir á myndir af hlutum úr viðkomandi menningu.
• Ný vinnustund með söng/hreyfileik frá menningu annars barns á hverjum degi.

Dagur 8-10: Samþætting og upplifun
• Allir hlutir úr kössunum eru settir fram á upplifunarborð.
• Börnin fá að leika frjálst með hlutina og kanna þá.
• Kennari notar virka hlustun og endurtekur orð á íslensku og móðurmáli barnanna (ef hægt er).
• Kennari tengir saman þekkta hluti frá öllum menningarheimum.

NÁMSMAT:

• Myndaskráning á viðbrögðum, áhuga og samskiptum barnanna
• Skráning á orðum/hljóðum sem börnin nota við könnun hlutanna
• Skráning á því hvernig börnin virðast tengja við hluti úr eigin og annarra menningu
• Viðtöl við foreldra um hvort börnin sýni hlutum og hugtökum verkefnisins áhuga heima

EFNIVIÐUR:

• 4 litlir skynkassar (einn fyrir hvert barn)
• 3-4 hlutir í hvern kassa sem tengjast tungumáli/menningu hvers barns (t.d. áferðarbækur, hefðbundnir leikfangar, litlir matarílátshermingar, tónlist, áhöld)
• Myndaspjöld með myndum af sömu hlutum
• Teppi/dýna til að sitja á í hring
• Myndavél til skráningar

ÁBENDINGAR FYRIR KENNARA:

Talaðu við foreldra fyrirfram - Ræddu við foreldra um verkefnið og fáðu upplýsingar um tungumál, menningu og hefðir sem skipta máli í þeirra fjölskyldu. Þetta styður við samstarf heimila og skóla sem er lykilregla í læsisstefnu Árborgar.

Einfaldar endurtekningar - Notaðu einföld, endurtekin orð á íslensku og móðurmáli barnsins (ef mögulegt). Þetta styður við hljóðavitund og orðaforðauppbyggingu sem eru lykilþættir í læsisstefnunni.

Skynjun og upplifun - Á þessum aldri (18 mánaða) skiptir miklu máli að nálgast verkefnið í gegnum skynjun og upplifun. Leyfðu börnunum að snerta, horfa, hlusta og jafnvel bragða á öruggum hlutum sem tengjast menningunni.

Virk hlustun - Taktu eftir hvernig börnin bregðast við og endurtaktu orðin sem þau nota eða bentu á. Þetta styður við málskilning og máltjáningu sem er undirstaða lesskilnings samkvæmt læsisstefnu Árborgar.

Skapaðu jákvætt andrúmsloft - Gættu þess að upplifunin sé jákvæð og að allir hlutirnir og menningarnar séu kynntar á jákvæðan og virðingarfullan hátt, í samræmi við lykilreglur um læsishvetjandi umhverfi með jákvæðri upplifun.

Gefðu nógan tíma - Vertu meðvituð/aður um að börnin á þessum aldri þurfa tíma til að vinna úr nýjum upplýsingum. Ekki flýta þér og vertu tilbúin/n að endurtaka sömu atriðin nokkrum sinnum.

Samskipti við foreldra - Deildu myndaskráningum og upplifunum með foreldrum og hvettu þá til að ræða um verkefnið heima. Þetta styrkir samstarf heimila og skóla sem er lykilatriði í læsisstefnu Árborgar.